Sergi Detayı

Ankara'da sanatı sanatseverlerle buluşturmak ve usta sanatçı Süleyman Saim Tekcan'ı anmak amacıyla düzenlenen "Sanatla Bir Ömür: Süleyman Saim Tekcan ve Imoga Koleksiyonu" sergisi başlıyor. Sanatçının eserleri ile kurucusu olduğu İstanbul Grafik Sanatlar Müzesi koleksiyonunu bir araya getiren ve küratörlüğünü Berna Demirhan'ın yaptığı sergi, Timora Sanat’ta 07 Kasım - 28 Kasım 2026 tarihleri arasında izleyiciyle buluşuyor. Süleyman Saim Tekcan Türkiye’nin yetiştirdiği büyük ustalardan Süleyman Saim Tekcan’ı ne yazık ki kısa süre önce kaybettik. Asil duruşu ve üretkenliğiyle büyük bir sanatçı olmasının yanı sıra örnek bir insandı. Sanatla bir ömür yaşayan Tekcan, ardında bıraktığı eşsiz mirasla kalbimizde ve kültürümüzde yaşamaya devam edecek. Onun kişiliğinde, Atatürk’ün izinde Cumhuriyet bilincini, aydınlanma idealini ve ülkeye karşı duyulan sorumluluğu özümsemiş bir kuşağın bütün güzelliklerini görmek mümkündü. Anadolu’nun yetiştirdiği, sahip olduğu bilgi ve birikimi ülkesine ışık tutmayı bir görev bilen bu kuşağın değerli akademisyenleri ve aydınları, toplumu aydınlatarak geleceğin kültürel ve düşünsel temellerini attılar. Süleyman Saim Tekcan, bu aydınlanma geleneğinin sanat alanındaki kıymetli temsilcilerinden biriydi. Bu anlayışı ve değerleri yaşatmak için samimiyetle emek veren büyük ustayı saygı, minnet ve özlemle anıyoruz. Çalışkanlığı, çok yönlülüğü ve yaratıcı yeteneğiyle öne çıkan Süleyman Saim Tekcan, sanatın gelişmesi, kurumsallaşması ve gelecek kuşaklara aktarılması için kalıcı yapılar inşa etmiş önemli bir kültür insanıydı. Metin Erksan’ın sinema tarihimize kazandırdığı kült yapıtı Sevmek Zamanı filminde canlandırdığı Başar karakteri ve sinemadaki kısa ama ikonik deneyimiyle geniş kitlelerin hayranlığını kazanmış olsa da yaşamının merkezine sanat eğitimciliğini ve sanatsal üretimini yerleştirmeyi tercih etti. Gazi Üniversitesinde üstlendiği eğitim misyonunu kararlılıkla sürdürerek pek çok öğretmen, akademisyen ve sanatçının yetişmesine katkıda bulundu. Eğitime sunduğu katkıların yanı sıra müze niteliğinde bir sanat kurumu (IMOGA-İstanbul Grafik Sanatlar Müzesi) kurması, üniversitelerde sanat bölümlerinin kuruluşunda üstlendiği öncü rol ve özellikle özgün baskı sanatının gelişmesine sağladığı değerli katkılarla sanat dünyamızda kalıcı izler bıraktı. Tekcan’ın kültür hayatımıza kattığı en önemli değerlerden biri, sanatın kurumsal bir zeminde gelişmesi, eğitim yoluyla daha geniş kitlelere ulaşması ve gelecek kuşaklara aktarılabilecek kalıcı bir kültürel mirasa dönüşmesi için ortaya koyduğu vizyon ve gösterdiği çabaydı. Süleyman Saim Tekcan’ın sanatı, Anadolu’nun zengin kültürel birikimini yeniden yorumlayan özgün bir ifade dünyası ortaya koyar. Eserleri; Selçuklu mimarisinin geometrik düzeninden, Osmanlı hat sanatının ritminden, Anadolu halk kültürünün figüratif anlatımından ve geleneksel bezeme anlayışından etkilenen geniş bir kültürel belleğin izlerini taşır. At figürleri bu görsel anlatımın temel unsurlarından biridir. Tarih, göç, güç, uygarlık ve özgürlük gibi kavramları çağrıştıran atlar, sanatçının dünyasında derin simgesel anlamlar kazanır. Tekcan’a göre at; doğanın altın oranını taşıyan, anatomik açıdan en kusursuz ve estetik varlıklarından biridir. Sanatçı için bu asil canlı, gücün, dinamizmin ve zarafetin sanatsal ifadesidir. Türk kültürünün göçebe ruhunu hatırlatan at figürleri, destanlarda anlatılan yoldaşlık, dostluk ve sırdaşlık kavramlarını da canlandırır. Atı asalet ve özgürlüğün en saf timsali olarak ele alan sanatçı, onu zaferin, sadakatin ve yaşam ile ölüm arasındaki kader ortaklığının simgesine dönüştürür. “At olmasaydı hiçbir imparatorluk kurulamazdı” sözüyle de bu canlıları uygarlığın kurucu metaforu olarak konumlandırır. Çocukluğunda iyi bir binici olan babaannesine duyduğu hayranlık ve 1980’lerde Riva sahillerinde yaptığı gözlemler, aile hikâyesiyle tarihsel mirası buluşturarak bu sanatsal dünyasının oluşumunda önemli bir yer tutar. Süleyman Saim Tekcan’ın at figürlerinin arka planında tuğra ve hat sanatına yer vermesi, geleneksel kaligrafiyi evrensel ve modern bir soyut sanat dili içinde yeniden yorumlama arzusundan kaynaklanır. Sanatçı, Türk-İslam geleneğindeki hat sanatını dünyadaki soyut resmin en üst noktalarından biri olarak kabul eder. Bu nedenle yazıların okunabilirliğinden çok çizgilerin kıvraklığı, lekesel dengesi ve plastik estetiğiyle ilgilenir. Onları geometrik ve soyut formlar olarak kullanır. Bu estetik yaklaşımın arka planında, babasının hattat olmasından kaynaklanan çocukluk dönemine ait sanatsal izler bulunur. Ancak bu alandaki asıl dönüm noktası, hat sanatının büyük ustası Emin Barın’ın kendisine özel bir tuğra tasarlayarak hediye etmesi olmuştur. Çağdaş sanatın ancak üzerinde yaşanılan toprakların kökleriyle beslenerek inşa edilebileceğini savunan Tekcan, Anadolu ve Osmanlı medeniyet mirasına ait mühürleri, tuğraları ve kaligrafik ritmi atın dinamik anatomisiyle birleştirerek kendine özgü bir görsel dil oluşturmuştur. Sanatçının bronz ve mermer kullanarak gerçekleştirdiği heykelleri ise resimlerindeki biçimsel ve düşünsel dünyanın anıtsal hacim kazanmış yorumlarıdır. Anatomik detayları birebir taklit etmek yerine onları stilize ederek güçlü, dolgun ve kütlesel formlar inşa eden Tekcan’ın heykellerindeki en özgün teknik özelliklerden biri, atların yele ve kuyruklarını tıpkı arka plandaki hat sanatının çizgileri gibi akıcı, dairesel ve ritmik kıvrımlarla biçimlendirmesidir. Böylece bronz ve taş gibi sert malzemelere dahi resimsel bir akıcılık ve hafiflik kazandırmayı başarır. Süleyman Saim Tekcan’ın özgün baskı sanatına en önemli katkılarından biri ise, gravür, serigrafi ve litografi gibi geleneksel baskı yöntemlerini kendi araştırmalarıyla geliştirdiği özel yaş baskı ve kör baskı teknikleriyle zenginleştirmesidir. Malzemenin olanaklarını ve sınırlarını sorgulayan bu yenilikçi yaklaşım, geleneksel iki boyutlu baskı anlayışını aşarak kâğıdı üç boyutlu, heykelsi bir rölyef yüzeyine dönüştürme düşüncesine dayanır. Sanatçının adıyla anılan Tekcan Tekniği, farklı renk katmanlarının henüz ıslakken ardışık biçimde basılmasına dayanan özgün bir yaş üstüne yaş baskı (wet-on-wet) uygulamasıdır. Her renk tabakasının kurumasının beklendiği geleneksel baskı süreçlerinden farklı olarak bu yöntemde boyalar, yüzey üzerinde birbirleriyle etkileşime girerek özgün ara renkler, yumuşak geçişler ve kendiliğinden oluşan dokusal etkiler yaratır. Tekcan, bu yenilikçi baskı anlayışını, pamuk lifli kalın kâğıtların metal plakalarla yüksek basınç altında preslenmesiyle elde edilen kör baskı uygulamalarıyla birleştirir. Böylece mürekkebin yanı sıra yüzeyin fiziksel biçimlenişini de sanatsal ifadenin bir parçası hâline getirerek kâğıda dokunsal ve üç boyutlu bir karakter kazandırır. Bu yaklaşım, baskı resmin çoğaltılabilir niteliğini korurken her bir baskının renk dağılımı, yüzey dokusu ve kabartma etkisi bakımından kendine özgü bir sanat nesnesine dönüşmesini sağlar. Tekcan, Anadolu’nun tarihsel ve kültürel belleğini sanatın evrensel diliyle buluşturarak geleneğin geçmişe ait bir miras olmadığını, her dönemde yeniden yorumlanabilen ve üretilebilen canlı bir yaratım alanı olduğunu ortaya koymuştur. Ardında bıraktığı eserler, yetiştirdiği öğrenciler ve kurumsallaşmasına öncülük ettiği sanat ortamıyla Süleyman Saim Tekcan, ülkemizin sanat tarihinde yaşamaya devam edecek büyük bir ustadır. İstanbul Grafik Sanatlar Müzesi Koleksiyonu Süleyman Saim Tekcan, Anadolu’nun köklü imece geleneğini sanat dünyasına taşıyarak sanatçı dayanışmasının özgün örneklerinden biri olan Çamlıca Baskı Evi’ni hayata geçirmiştir. Sanatçının öncülüğünde kurulan bu oluşum, zaman içinde Türkiye’nin ilk özgün baskı müzesi olan IMOGA’ya (İstanbul Grafik Sanatlar Müzesi) dönüşerek sanat tarihimizin önemli kurumsal kazanımlarından biri hâline gelmiştir. Türk sanatının önde gelen isimlerini aynı çatı altında buluşturan bu girişim, ortak üretimin, paylaşımın ve deneyim aktarımının gerçekleştiği bir sanat ortamı yaratmıştır. Sanatçıların bir araya gelerek düşüncelerini ve deneyimlerini paylaştığı, dostlukların ve sanatsal dayanışmanın geliştiği bu ortam, zamanla kolektif bir üretim kültürünün de taşıyıcısı olmuştur. Böylece Tekcan, bireysel sanatsal üretimin ötesine geçerek sanatçıların birlikte üretebildiği, birbirlerinden beslendiği ve ortak bir kültürel birikim oluşturabildiği bir yapı kurmuştur. IMOGA, geleneksel müzecilik anlayışının ötesine geçerek bünyesindeki baskı atölyeleri aracılığıyla sanat üretimini, eğitimi, sergilemeyi ve arşivlemeyi bir araya getiren yaşayan bir müze modeli geliştirmiştir. Sanatçıların üretim süreçlerini, baskı kalıplarını ve eserlerini koruyarak belgeleyen kurum, Türkiye’de özgün baskı sanatının gelişimini izlemek, bu alandaki birikimi kayıt altına almak ve gelecek kuşaklara aktarmak açısından önemli bir işlev üstlenmektedir. Sanatı koruma ve sergileme misyonunu eğitim ve araştırma faaliyetleriyle bütünleştiren IMOGA, toplumla sürekli etkileşim içinde olan dinamik bir kültür ortamı oluşturmuştur. Bir sanatçının kişisel girişimi, emeği ve vizyonuyla hayata geçirilen bu kurumsal yapı, Süleyman Saim Tekcan’ın sanatın gelişmesine, yaygınlaşmasına ve süreklilik kazanmasına yönelik öncü yaklaşımının somut bir göstergesidir. IMOGA, bu yönüyle Türkiye’de bağımsız sanat girişimlerinin kurumsallaşması ve sürdürülebilir bir kültürel yapıya dönüşmesi açısından da örnek bir model niteliği taşımaktadır. Bu sergi, IMOGA koleksiyonunda yer alan ve Türk sanatının gelişimine önemli katkılarda bulunmuş sanatçıların özgün baskı çalışmalarını bir araya getiriyor. Adnan Turani, Ali Teoman Germaner, Artsrun Apresyan, Burhan Doğançay, Cihat Burak, Elvan Tekcan, Ergin İnan, Ferruh Başağa, Gözde Eda Tekcan, Hakan Esmer, Hanefi Yeter, İdil Üstünel, Melike Abasıyanık Kurtiç, Mustafa Ayaz, Onay Akbaş, Semih Kaplan ve Yalçın Gökçebağ’ın eserlerinden oluşan seçki, farklı kuşakların ve sanatsal eğilimlerin özgün ifade biçimlerini buluşturuyor. Her sanatçının bireysel duyarlılığını, teknik arayışlarını ve estetik yaklaşımını yansıtan eserler, aynı zamanda Türkiye’de özgün baskı sanatının geçirdiği dönüşümün ve kazandığı çeşitliliğin izlerini taşıyor. Birbirinden farklı sanatsal anlayışları ortak bir zeminde buluşturan sergi, bireysel yaratıcılığın kolektif bir kültürel belleğe nasıl katkıda bulunduğunu da ortaya koyuyor. IMOGA’nın yıllar içinde oluşturduğu bu sanat belleğini görünür kılan seçki, özgün baskı sanatımızın zenginliğine ışık tutarken sanatçı dayanışmasının, paylaşımın ve birlikte üretme kültürünün önemini de hatırlatıyor.